Tìm kiếm: chầu văn

Hà Nam là mảnh đất hiền hòa, nơi còn nhiều nghệ nhân hết lòng với các loại hình nghệ thuật truyền thống như hát chèo, hát Dậm, chầu Văn, xẩm, Trống quân, Lải lèn… Mùa Xuân ngân nga câu hát trong các hội làng, góp phần làm đẹp đời sống văn hóa, tinh thần của người dân. Điều đáng nói, nhiều thế hệ, gia đình nghệ nhân đã tích cực gìn giữ, trao truyền kinh nghiệm, bồi đắp cho di sản văn hóa truyền thống của tỉnh nhà nói riêng, di sản văn hóa đất nước nói chung.

Vượt ra khỏi lũy tre làng, hát chèo cùng với các loại hình nghệ thuật truyền thống khác như hát xẩm, ca trù, hát chầu văn... dần tiếp cận với nhiều du khách trong nước, quốc tế khi tham quan vùng đất Cố đô. Về Ninh Bình, những làn điệu chèo mượt mà, trữ tình, với nội dung phong phú, đa dạng như đưa người nghe đến với những cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp của vùng đất "sơn thủy hữu tình".

Năm 2022, các hoạt động trở lại trạng thái bình thường mới sau những diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19, ngành văn hóa cũng đã tổ chức nhiều hoạt động nằm trong kế hoạch trước đó phải dừng lại do dịch bệnh, đó là: Liên hoan các di tích tiêu biểu toàn tỉnh, Hội diễn “Hội tụ sông Hồng” mở rộng năm 2022, Liên hoan các câu lạc bộ Dân ca và Chèo tỉnh Hà Nam năm 2022, Liên hoan Chèo toàn quốc năm 2022, Giao lưu văn hóa Chầu văn “Lưu truyền văn hóa Việt” lần thứ VI năm 2022.

Tham gia Giao lưu văn hóa Chầu văn có đông đảo các nghệ nhân, thủ nhang đền, điện, thanh đồng thuộc 16 đoàn của các tỉnh, thành: Vĩnh Phúc, Hà Nam, Hà Nội, Lạng Sơn và Lâm Đồng với trên 50 giá hầu bóng đặc sắc.

Tích cực sưu tầm, diễn xướng, truyền dạy cho thế hệ trẻ về nét đẹp, đặc trưng của hát chầu văn (hay hát văn) là những hoạt động nghệ thuật ý nghĩa mà các thành viên CLB nghệ thuật chầu văn Tam Điệp, xã Quang Sơn (thành phố Tam Điệp) đã triển khai trong thời gian qua.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định tổ chức Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc năm 2021 tại Vĩnh Phúc.

Có 23 năm gắn bó với nghề hát văn, anh Phạm Văn Xuyên, xã Quang Sơn (thành phố Tam Điệp) đã và đang nỗ lực trao truyền lại vốn văn hóa quý giá, đặc trưng của dân tộc cho thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Gần 10 năm qua, Câu lạc bộ diễn xướng chầu văn Thiên Phú được thành lập từ niềm đam mê nghệ thuật dân gian hát bởi các bạn trẻ nhằm tôn vinh, giữ gìn và quảng bá những nét đặc sắc của loại hình nghệ thuật âm nhạc diễn xướng tâm linh hát chầu văn trên cả nước do bà Trần Thị Liễu (Trần Ngọc Ánh) làm chủ nhiệm. Câu lạc bộ diễn xướng chầu văn Thiên Phú đã thành công khi đưa chầu văn, âm nhạc tín ngưỡng song hành trong cuộc sống đương đại.

Hát văn hay còn được gọi là hát chầu văn, là một sinh hoạt văn hóa gắn liền với đời sống tâm linh của người Việt cổ. Hát Chầu văn là hình thức lễ nhạc trong nghi thức hầu đồng tín ngưỡng Tứ phủ, một tín ngưỡng dân gian có xuất xứ từ đồng bằng Bắc Bộ. Sự độc đáo của hát văn, hát chầu văn không chỉ thể hiện ở sự trầm bổng, nhấn nhá của lối hát, ở sự ứng diễn linh hoạt có sức cuốn hút người nghe mà còn thể hiện ở tay đàn, nhịp phách ăn nhập một cách hài hòa và tinh tế để vừa đàn vừa hát là cả một quá trình điêu luyện, công phu của các nghệ nhân bằng cả tâm huyết và bề dày năm tháng. ở Ninh Bình, có một người được ví như người "giữ lửa" cho chầu văn trên mảnh đất Cố đô - Đó là Nguyễn Phú Viễn, chủ nhiệm Câu lạc bộ diễn xướng chầu văn Thiên Phú (Thành phố Tam Điệp). Nói về anh như thế không ngoa bởi anh là một trong những người Ninh Bình đưa chầu văn ra sân khấu chuyên nghiệp và nằm trong số ít nghệ sĩ vừa biết đàn, hát, gõ, nắm được đầy đủ niêm luật, tinh túy và lề lối của các bậc nghệ nhân Hát văn xưa.

Một niềm vui vừa đến với Trung tâm văn hóa tỉnh khi Đoàn tuyển nghệ thuật quần chúng của Trung tâm tham dự Liên hoan "Hát văn, hát Chầu văn" khu vực đồng bằng sông Hồng năm 2013 tại Vĩnh Phúc đạt giải nhất toàn đoàn.

Ngày 18-3, tại Trung tâm Văn hóa tỉnh, Sở VHTT- DL tổ chức biểu diễn báo cáo Chương trình nghệ thuật quần chúng tham dự liên hoan "hát văn, hát chầu văn" khu vực đồng bằng sồng Hồng năm 2013. Tham dự buổi biểu diễn có đại diện: Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở VHTT- DL; các đạo diễn, nhạc sỹ….

Nghệ thuật hát văn được "khai sinh" tại Nam Định thế kỷ XIII và phát triển vào thế kỷ XV gắn với tục thờ Mẫu trong tín ngưỡng Tứ phủ của thần điện Việt Nam, tiêu biểu tại quần thể di tích lịch sử văn hóa Phủ Dầy. Từ tín ngưỡng Tứ phủ, chầu văn đã "chuyển mình" vượt ra khỏi không gian thờ tự để bước lên sân khấu và đến với đời sống với phần ca từ mới. Trải qua bao thăng trầm, đến nay nghệ thuật hát chầu văn vẫn duy trì được những tinh hoa đặc sắc và ngày càng phát huy giá trị trong đời sống xã hội. Mới đây, nghi lễ chầu văn đã được Bộ VH, TT và DL công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia và đồng ý cho lập hồ sơ “Nghi lễ Chầu văn” trình tổ chức UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Chầu văn cổ truyền là một loại hình nghệ thuật đàn - hát, có kết hợp với lên đồng (biểu diễn trong vai các chư vị thần linh). "Chầu văn" nghĩa là: Văn chầu Thánh. Hát chầu văn nghĩa là hát những bài văn để chầu Thánh. Đây vốn là một thể thức diễn xướng tổng hợp, gồm có đàn, hát, múa..., một thể thức biểu hiện có dung nạp trong đó các yếu tố nghệ thuật và tín ngưỡng dân gian.